ARCADIA, MY ARCADIA
by Nicholas D. Kokonis

"ΠΡΩΤΟΤΥΠΟ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΜΑ"

Σχολιάζει ο Φώτης Φουρνόδαυλος (Φιλόλογος)
 

Ένα πρωτότυπο λογοτεχνικό δημιούργημα είδε το φώς της δημοσιότητας πρόσφατα, κάνοντας σαφώς πλουσιότερη τη διεθνή βιβλιογραφία της λογοτεχνίας. Πρόκειται για το μυθιστόρημα ARCADIA, MY ARCADIA του Νίκου Δ. Κοκκώνη.

Και σπεύδω να δηλώσω οτι εμείς στην Ελλάδα, και στην Αρκαδία ιδιαίτερα, οφείλουμε μεγάλη ευγνωμοσύνη στον συγγραφέα, διότι πήρε τη ζωή και την εικόνα της κοινής πατρίδας και τις έκανε ευλογία Θεού, λογοτεχνία, και τις άπλωσε στον παγκόσμιο ορίζοντα για θέα και θαυμασμό από όλον τον κόσμο.

Το έργο είναι γραμμένο με απίστευτη άνεση, ζηλευτό γλωσσικό πλούτο και λογοτεχνικές αρετές πραγματικά εκπληκτικές, γι’ αυτό πολύ δίκαια, νομίζω, συνοδεύτηκε από σημαντικές κριτικές σελίδες φωτισμένων λογοτεχνών, κριτικών και άλλων προσωπικοτήτων από Αμερική και Ελλάδα.

Ελάχιστες φορές μέχρι τώρα έχω εντυπωσιαστεί και ενθουσιαστεί τόσο πολύ από την ανάγνωση ενός μυθιστορήματος όσο από το ARCADIA, MY ARCADIA. Η υπόθεση του έργου εκτυλίσσεται στο φυσικό και κοινωνικό περιβάλλον της Αρκαδίας και με χρονικό ορίζοντα τη δεκαετία του 50 βασικά.

Ο ήρωας του έργου, ένα σχολειαρούδι του Δημοτικού Σχολειου από ένα απόμερο Αρκαδικό χωριό, εξελίσσεται σταδιακά, μέσα σε μια προσωπική επική πορεία και ακραία οικογενειακή δυστυχία, σ’ έναν απόφοιτο Γυμνασίου (Λυκείου) της γειτονικής πόλης, με άριστη πνευματική κατάρτιση και ολοκληρωμένη ψυχική και ηθική συγκρότηση.

Στη διάρκεια της δραματικής του αυτής πορείας, ο ήρωας, «ενοχλητικός» με την έσχατη υλική του ένδεια και «προκλητικός» με την ασυνήθιστη πνευματική του ευστροφία και τις πρωτόγνωρες ανησυχίες του, συγκρούεται με την τυφλή εχθρότητα του νέου κοινωνικού του περιβάλλοντος και τη σκληρότητα του κατεστημένου της εποχής, που έχει διαβρώσει επικίνδυνα και συνειδήσεις εκπαιδευτικών λειτουργών. Τέλος, ο ήρωας του έργου καταλήγει μετανάστης στην Αμερική.

Γύρω από τον άξονα αυτό, και πολλές άλλες παράλληλες γραμμές, πλέκει ο ταλαντούχος συγγραφέας με θαυμαστή λογοτεχνική μαεστρία το πολιτικό, κοινωνικό, οικονομικό, πνευματικό και ηθικό δράμα ολόκληρης της μετεμφυλιακής Ελλάδας.

Πραγματικά δεν έχει τι να πρωτοθαυμάσει κανείς στο ARCADIA, MY ARCADIA του Νίκου Δ. Κοκκώνη. Η γλώσσα του, ένας πραγματικός ωκεανός, με πολύμορφα και δυναμικά εκφραστικά μέσα, δεν έχει να ζηλέψει τίποτε από κανένα μεγάλο συγγραφέα.

Σχετικά με τη δομή του έργου, η αφετηρία, η εξέλιξη και οι φάσεις του, τα καταπληκτικά στιγμιότυπα, τα ευρηματικά όνειρα, οι εναλλασσόμενες και οι μεικτές εικόνες της ανθρώπινης και της φυσικής πραγματικότητας, η εσωτερική συνοχή των πραγμάτων και άλλες δομικού χαρακτήρα αρετές, συγκροτούν ένα πολυδαίδαλο λογοτεχτικό ανάκτορο, ασύγκριτου κάλλους.

Όσον αφορά το περιεχόμενο του, οι περιγραφές πραγμάτων, τοπίων, προσώπων, πράξεων και γεγονότων αγγίζουν τα όρια της ζωγραφικής τελειότητας. Η ακτινογραφία των ψυχικών καταστάσεων των ηρώων είναι πεντακάθαρη, καίρια και μοναδική, με ταλαντώσεις από το ζενίθ στο ναδίρ, από τη δροσιά του παραδείσου στην πυρκαγιά της κόλασης και από την έσχατη απελπισία στο θρίαμβο της νίκης. Χαρακτήρες περήφανοι και αλύγιστοι κάτω και από το πιο ασήκωτο βάρος και τύποι-ντροπές του ανθρώπου αποτελούν τους κίονες του αρχιτεκτονικού οικοδομήματος του ARCADIA, MY ARCADIA.

Και μέσα από όλα αυτά ξεπροβάλλει με πρωτοφανή πυκνότητα και επάρκεια ένας μεγαλειώδης κόσμος ιδεών, αξιών και ιδανικών απ’ όπου αναδύεται τελικά ένας το ίδιο μεγαλειώδης ανθρωπισμός (ουμανισμός)—το μεγάλο προφανώς ΠΙΣΤΕΥΩ του λογοτέχνη μας για τον κόσμο του σήμερα και του αύριο.

Αυτός ο υπέροχος ουμανισμός, ακατάλυτος από τη φθορά του χρόνου και της σύγχρονης ΥΒΡΗΣ, όμως καταλυτικός για μια ζωή με ποιότητα και υψηλούς σκοπούς, είναι η μεγάλη προσφορά του Νίκου Δ. Κοκκώνη με το έργο του αυτό στο σημερινό κόσμο, που φαίνεται να «ξεχάστηκε» απο την ιστορία στην τύχη του και ο ίδιος «ξέχασε» τον εαυτό του στην έρημο της τεχνοκρατίας και της κερδοσκοπίας.

Μια προσφορά-όπλο στα χέρια της σύγχρονης νεολαίας (και της παγκόσμιας Κοινωνίας) ενάντια στην πνευματική και ηθική μας κατάντια, ενάντια στην καλπάζουσα μεσαιωνική παλινδρόμηση που σαρώνει συνειδήσεις και πολιτιστικές κατακτήσεις αιώνων σε παγκόσμια κλίμακα δυστυχώς.

Αξίζει ιδιαίτερη μνεία η συνεισφορά του ARCADIA, MY ARCADIA στην ψυχογνωσία του ανθρώπου. Όλοι οι ανθρώπινοι τύποι εικονογραφούνται άρτια και μάλιστα σε στιγμές φυσικής και αβίαστης έκφρασης ή ψυχικά απόλυτα δικαιολογημένης κατάστασης: ο τίμιος, ο πονηρός, ο προληπτικός, ο καχύποπτος, ο φθονερός, ο μισαλλόδοξος, ο γενναιόδωρος, ο ακατάβλητος αγωνιστής, ο ιδεολόγος, ο αδίστακτος εγκληματίας, ο πατριώτης, ο πολεμιστής, κλπ. Όποιος θέλει να σπουδάσει τους χαρακτήρες των ανθρώπων, του αρκεί να διαβάσει το ARCADIA, MY ARCADIA.

Και αν ακόμη αφήσουμε καταμέρος τις γενικές εκτιμήσεις και σταθούμε μονάχα στα επιμέρους στοιχεία του περιεχομένου του έργου αυτού, το θάμπος μας είναι μεγάλο: Η αξία του πνεύματος έναντι της ύλης, η δύναμη της οικογένειας, η ευγένεια και η δύναμη του έρωτα και της αγάπης των δύο φύλων, οι θυσίες των γυναικών στον κοινό αγώνα της ζωής, η δύναμη της παιδείας, η δύναμη της φιλίας, η δύναμη της ιστορικής και πολιτιστικής παράδοσης, η αιώνια σκλαβιά των φτωχών στους δυνατούς, τα έσχατα όρια της ανθρώπινης αντοχής και το ξεπέρασμά τους, ο ξεπεσμός του ανθρώπου με τις πολλές όψεις του, η άνιση κατανομή των αγαθών και μια ατέλειωτη σειρά από άλλα παρόμοια, καταπλήσσουν τον αναγνώστη και τον αποζημιώνουν πλουσιοπάροχα (για τον κόπο του), ανεξάρτητα από τη μόρφωση, την ηλικία, το φύλο και όποια άλλη του ιδιότητα.

Ακόμη πιο πολύ αξιόλογο είναι τούτο το βιβλίο όσον αφορά την εικονογράφηση του κοινωνικού φαινομένου συνολικά, της κοινωνίας και των λειτουργών της. Μπορεί να γίνει σημείο αναφοράς για έρευνες/διατριβές κοινωνικού και πολιτικού, ιστορικού και ηθικού περιεχομένου, και όχι μόνο. Το όλο έργο, τέλος, αποτελεί θεμελιώδες και αξιόπιστο κριτήριο για την ηθική αξιολόγηση του ανθρώπου.

Πρόκειται, θεωρώ, για ένα βιβλίο ποιότητας που πρέπει να διαβαστέι από κάθε Έλληνα και κάθε Ελληνίδα.

Φώτης Φουρνόδαυλος (Φιλόλογος)

Aθήνα, Σεπτέμβριος 2006